Dün haber7com’un haber siteleri içinde birinciliği ilan etmesiyle beraber bu piyasanın içindeki en tanınan isimlerden biri ve teknik anlamda da belki en yetkin ismi olarak bir kaç söz söylemem gerektiğini hissettim.
Son beş yıldır -fasılalarla da olsa- süren Alexa’daki HaberTürk hakimiyeti dün haber7com’un güncellenen Alexa verilerinde yüksek rank alarak birinci çıkmasıyla son buldu. Bundan sonra da haber7com haber siteleri sıralamasında sürekli birinci olarak kalır diye öngörüyorum.
Ben haber7com’la çalışmaya başladığımda diğer haber sitesi girişimlerinin aksine “kitle hazır, altyapı yok” durumu sözkonusuydu. Bu piyasada para vererek altyapı (yazılım, donanım, hat vb.) alabilseniz de kitleyi parayla alamıyorsunuz. Zaten sitenin ticari değerini belirleyen de bu kitledir. Hem
reklam anlamında hem de satış bedeli anlamında.
Sıralamaya baktığımızda rank sıralamasında dört büyükler olarak sıralanan haber7com, HaberTürk, İnternet Haber ve NTVMSNC siteleri içinde ‘kendine özel kitlesi’ olan yalnızca haber7com var. Dolayısıyla haber7com, genel kitlede oluşabilecek bir tercih değiştirme durumunda en az etkilencek olan sitedir. Çünkü onun üzerindeki artı ve eksi yöndeki sirkülasyon dengeleyici olacaktır.
Biraz daha geniş bakalım. Türkiye’deki medya sitelerinin Alexa’daki sıralaması aşağıdaki gibidir.
1. Milliyet.com.tr
2. Hurriyet
3. Sabah
4. Haber7com
5. HABERTURK.COM
6. InternetHaber
7. Ntvmsnbc
8. ZAMAN GAZETESİ
9. Show TV
10. Akşam
Bu listede haber7com’un ‘kendine özgü kitlesi’ açısından ciddi rakibi yoktur, iniş çıkışlarda olsa bu sıralamada sürekli olarak ilk 5 içinde yeralacaktır.
Millyet ve Hürriyet birbirlerinin rakibidir. Bu sitelerin alternatifi ancak bir diğeridir. Zaten rank’ları hem yakın hem de kitleleri benzerdir.
Geri kalan siteler ise 80% aynı kitleyi paylaştıklarından dolayı sıralama sürekli değişecektir.
Alexa sıralama kriterleri, gruplamaları neler ?
İki ayrı sıralama kriteri var, birincisi ranking diğeri popularity.
Ranking toplam ziyaretçi sayısı ve sayfa gösteriminin bileşkesinden hesaplanan bir değerdir.
Popularity ise visitor loyality (ziyaretçi sadakati) ile ilgilidir. Yani ziyaretçi o sitede çok dolaşmıyor olabilir ama her hafta en az bir defa siteye geliyorsa bu o siteye popularity kazandırır.
Bu iki kriterle hesaplan değerler birbirine çok yakın çıkıyor, Türkiye için.
Bir de gruplama olayı var. Sitenin yayın yaptığı ülkeye ve kullanılan diler göre iki gruplama var. Bunun nedeni örneğin Fransızca yalnızca Fransa’da değil dünyada çok geniş bir alanda konuşuluyor. Bir
site ülke içindeki sıralamada yüksekte olmadığı halde yayın yaptığı dili konuşan kitlenin ziyaret ettiği sitelerin sıralamasında daha yüksekte olabiliyor. Bu gruplama da ise sıralama Türkiye için istisnaları çıkınca değişmiyor.
Gerçi bence mantıklı olan bu siteleri sıralamak değil volume puanı vermektir. Neyse…
Alexa ne kadar güvenilir ?
Televizyon rating ölçümlemesinde AGB ne kadar güvenilirse
internet ortamında da Alexa o kadar güvenilir.
Kabaca AGB’nin yaptığı iş; TV kanallarının rating’lerini ölçümlemek için yurtiçinde seçtiği 3-4bin ailenin evindeki TV’ye bir aygıt bağlıyor. İzlenen TV kanallarını, saatlerini kaydediyor, bu sayede zaman dilimlerine göre rating ölçümleri yapıyor.
Genel kabul tüm kitlenin eğiliminin, örnek kitlenin eğilimiyle belirli tolaranslar dahilinde ötüşmesi. Yani daha açık ifadesiyle, bu 3bin kişi ne seyrediyorsa, halkın geneli de yaklaşık olarak aynı programları seviyor, izliyor.
Bu genel kabulün üstüne Alexa’nın mantığını da oturtalım öyleyse. Alexa; yalnızca Alexa Toolbar kullanan kişilerin bilgisayarlarında ölçümleme yapabilen; bu kişilerin hangi sitelere girdiklerini, gün içinde ne sıklıkla girdiklerini, ne kadar kaldıklarını ölçen bir sistemdir.
İlk cümleye geri dönelim öylese: AGB ne kadar güvenilir ve muteberse, Alexa’da öyledir.
Alexa’nın sonuçları manipüle edilebiliyor mu ?
Pek tabii ki bu da mümkün.
Ne kadar çok bilgisayarda Alexa ölçümleme aracı (toolbar) kurulu ise o kitlenin eğilimi daha çok yansıyor sonuçlara. Örneğin ben haber7com’un masaüstü haber yazılımını dağıtırken aynı paketin içine Alexa Toolbar’ı da koymuştum. Ne kadar insan bu şekilde Alexa Toolbar kurdu bilemem yalnız bildiğim bir şey var takip eden haftalarda haber7com’un Alexa ranking’inde belirgin bir değişme olmadı.
Başka yöntemler de var, örneğin internethaber’de bir süre çok trafik alan diğer siteleri internethaber.com’un altında subdomain olarak çalıştırmıştım. O sırada internethaber’in Alexa ranking’i yükselmişti. Ama bunu yapanlar ilgili sitenin ‘Traffic Details’ sayfasında subdomainler kısmında hemen belli oluyor. Bu nedenle çok bir kıymeti yok.
Benim tanıdığım bir haber sitesi patronu var ki o bambaşka. Gittiği her yerde, her ofiste neredeyse
bilgisayarın başındaki adamı kaldırır kendi oturur, Alexa Toolbar kurar, kendi sitesini de açılış sayfası yapar. Aslında bunu manipülatif bir eylem olarak yorumlamak yanlış olur, neyse ayrıntıya girmeyelim.
Diğer yöntemleri ise burada açıklamayalım.